Veel mensen denken dat een architect “alleen een tekening maakt”. In werkelijkheid doet een architect veel meer: van het vertalen van je woonwensen naar een slim plan, tot het bewaken van kwaliteit, budget en maakbaarheid tijdens de uitvoering. Op deze pagina lees je wat een architect doet, welke taken bij welke fase horen, welke tekeningen je kunt verwachten en hoe je het maximale uit de samenwerking haalt.
Wil je het grotere overzicht (wanneer inhuren, kosten, stappenplan)? Ga dan naar de Architect gids.
Wat doet een architect in het kort?
Een architect helpt je om een bouw- of verbouwproject goed te ontwerpen én goed te laten verlopen. Dat betekent meestal:
- je wensen vertalen naar een functioneel ontwerp (indeling, licht, routing)
- rekening houden met regels en haalbaarheid (vergunning, welstand, bouwtechniek)
- tekeningen en documentatie maken (van schets tot uitvoering)
- afstemmen met partijen (constructeur, aannemer, installateur)
- kwaliteit bewaken tijdens uitvoering (optioneel: bouwbegeleiding)
Wil je eerst het begrip “architect” helder krijgen? Lees: wat is een architect.
Welke taken heeft een architect? (per fase uitgelegd)
Een architect werkt meestal in fases. Dit maakt het project overzichtelijk en geeft jou beslismomenten.
1) Intake & Programma van Eisen (PvE)
In deze fase brengt de architect samen met jou in kaart:
- wat je nodig hebt (kamers, functies, opslag, thuiswerken)
- wat je mooi vindt (stijl, materialen, referenties)
- randvoorwaarden (budget, planning, bestaande situatie, erfgrens)
- ambities (duurzaamheid, levensloopbestendig, toekomstplannen)
Wat jij krijgt: een duidelijke samenvatting van wensen + uitgangspunten.
Tip: hoe concreter je PvE, hoe minder “wijzigingen achteraf”.
2) Analyse van de bestaande situatie (bij verbouwing/renovatie)
Bij verbouwing doet de architect vaak extra werk:
- meten en controleren (kloppen oude tekeningen?)
- licht, zicht en routing analyseren
- knelpunten herkennen (dragende wanden, installaties, vocht, isolatie)
Voor verbouwing-specifiek: architect verbouwing en renovatie architect.
3) Schetsontwerp / Voorontwerp
De architect maakt 1–3 conceptvarianten. Hier zie je voor het eerst:
- indeling en ruimtelijke logica
- uitbreiding (aanbouw/uitbouw) of opbouw in context
- lichtinval en relatie met tuin/buiten
- globale uitstraling (gevelopeningen, volume, verhoudingen)
Wat jij krijgt: schetsen/plattegronden + toelichting.
Jouw keuze: welke richting past het beste?
4) Definitief Ontwerp (DO)
In het definitief ontwerp worden keuzes vastgezet:
- maatvoering en functionaliteit (keuken/badkamer/trap/berging)
- gevelbeeld en materialisatie (steen, hout, stuc, kozijnen)
- technische uitgangspunten (isolatie, ventilatie, installaties in hoofdlijnen)
- afstemming met constructeur bij constructieve ingrepen
Wat jij krijgt: uitgewerkt ontwerp waar aannemers mee kunnen rekenen (afhankelijk van detailniveau).
Voor nieuwbouw: nieuwbouw architect en architect huis bouwen.
5) Tekeningen & documenten (vergunning en/of uitvoering)
Dit is een kernrol van de architect. Welke tekeningen je nodig hebt, hangt af van jouw doel:
- Vergunningtekeningen: voor aanvraag bij gemeente (plattegronden, gevels, doorsnedes, situatietekening).
- Uitvoeringstekeningen/details: voor correcte bouw op de bouwplaats (aansluitingen, maatvoering, details).
- (Optioneel) bestek/technische omschrijving: afspraken over materialen, kwaliteit en prestaties.
Alles hierover (met checklist): architect tekening.
6) Vergunning & welstand: wat doet de architect?
Als je project vergunningsplichtig is, helpt de architect vaak met:
- checken wat kan binnen bestemmingsplan/regels
- opstellen van aanvraagstukken
- reageren op vragen of aanvullingen van de gemeente
- (soms) overleg met welstand/omgevingsdienst
Let op: niet elk project heeft vergunning nodig, maar “geen vergunning” betekent niet “geen regels”. Juist bij aanbouw/uitbouw is dat vaak een valkuil. Zie aanbouw architect en uitbouw architect.
7) Offerte-aanvraag & aannemerselectie
Een architect kan je helpen om offertes goed vergelijkbaar te maken door:
- duidelijke scope op te stellen (wat moet de aannemer precies leveren?)
- vragen van aannemers te beantwoorden
- offertes te beoordelen op inhoud (niet alleen prijs)
Dit voorkomt “goedkoop lijkt goedkoop” maar achteraf veel meerwerk.
8) Bouwbegeleiding (optioneel, maar vaak waardevol)
Bij bouwbegeleiding doet een architect bijvoorbeeld:
- controleren of er gebouwd wordt volgens ontwerp
- knelpunten oplossen (praktische keuzes, detailvragen)
- kwaliteit bewaken bij materiaalkeuzes en uitvoering
- meedenken bij onverwachte situaties (vooral bij renovatie)
Voor veel mensen is dit de fase waar de architect zichzelf terugverdient: minder fouten, minder miscommunicatie, minder herstelwerk.
Wat maakt een architect anders dan aannemer of constructeur?
Een aannemer bouwt, een constructeur rekent, een architect ontwerpt en coördineert de ruimtelijke kwaliteit.
De architect kijkt integraal naar:
- leefkwaliteit (licht, zicht, privacy, routing)
- esthetiek en verhoudingen
- maakbaarheid (hoe wordt het gebouwd?)
- regelgeving en documentatie
- afstemming tussen partijen
Daarom is een architect niet alleen “extra kosten”, maar vaak “extra controle” over uitkomst.
Wat levert een architect op? (deliverables)
Afhankelijk van afspraak krijg je bijvoorbeeld:
- Programma van eisen (PvE) / ontwerpuitgangspunten
- Schetsontwerp (varianten)
- Definitief ontwerp (maatvoering + materiaalrichting)
- Vergunningpakket (indien nodig)
- Uitvoeringstekeningen en details (indien afgesproken)
- (Optioneel) technische omschrijving/bestek
- (Optioneel) bouwbegeleiding + opleverlijst
Check de volledige lijst en waar je op moet letten: architect tekening.
Wanneer is het slim om een architect in te schakelen?
Een architect is vooral slim wanneer:
- je een grote verbouwing plant met nieuwe indeling
- je gaat uitbreiden (aanbouw/uitbouw) en daglicht belangrijk is
- je nieuwbouw wilt en keuzes goed wilt sturen
- je budget strak is en je verrassingen wilt beperken
- je vergunning of welstand verwacht
- je meerdere partijen moet laten samenwerken
Kies jouw route vanuit de Architect gids of direct naar je projecttype:
Wat kost het werk van een architect?
De prijs hangt af van omvang en gekozen diensten (alleen ontwerp vs inclusief begeleiding). Voor kostenpagina’s:
- Overzicht: wat kost een architect
- Verdieping: kosten architect
- Uurtarief: uurtarief architect
Tip: vraag altijd om een fasering met deliverables per stap. Dan betaal je niet “vaag voor uren”, maar voor concrete output.
Hoe haal je het meeste uit je architect? (praktische tips)
1) Maak je wensen concreet (maar laat ruimte voor oplossingen)
Zeg niet alleen “open keuken”, maar ook: koken met hoeveel mensen, hoeveel opslag, welke apparaten, hoe belangrijk is daglicht?
2) Spreek scope en revisies af
Hoeveel ontwerp-rondes zitten erin? Wat is meerwerk? Dit voorkomt frictie.
3) Beslis op het juiste moment
Te snel materiaal kiezen kan later duur worden. Te laat beslissen veroorzaakt vertraging.
4) Kies iemand die past bij jouw project
Gebruik de checklist: architect kiezen en (optioneel) architectenbureau kiezen.
FAQ: wat doet een architect?
1) Maakt een architect alleen tekeningen?
Nee. Een architect vertaalt wensen naar ontwerp, stemt af met specialisten, houdt rekening met regels en kan de uitvoering begeleiden. Zie ook de Architect gids.
2) Regelt een architect de vergunning?
Vaak helpt een architect bij de aanvraag en benodigde tekeningen, maar spreek dit expliciet af in de opdracht.
3) Wat is het verschil tussen schetsontwerp en definitief ontwerp?
Schetsontwerp is verkennend (varianten), definitief ontwerp is uitgewerkt en bedoeld om keuzes vast te leggen en verder te gaan naar vergunning/uitvoering.
4) Helpt een architect ook met het kiezen van een aannemer?
Ja, vaak kan een architect offertes inhoudelijk vergelijken en scope verduidelijken zodat je appels met appels vergelijkt.
5) Doet een architect ook interieur?
Sommige architecten doen ook interieur. Voor specialistische interieurtrajecten: interieur architect of binnenhuis architect.
6) Wanneer is bouwbegeleiding nuttig?
Bij complexe verbouwingen/renovaties of wanneer je zekerheid wilt over kwaliteit en uitvoering. Zeker bij bestaande bouw voorkomt dit verrassingen.
7) Hoe weet ik of een architect goed is voor mijn project?
Check portfolio, werkwijze, deliverables, communicatie en transparantie over kosten. Start bij architect kiezen.
Next steps
Wil je verder lezen op basis van jouw situatie?
- Terug naar overzicht: Architect gids
- Kosten begrijpen: wat kost een architect en kosten architect
- Projecttype kiezen: architect verbouwing of nieuwbouw architect
